News

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh và mục tiêu Net Zero đang trở thành xu hướng toàn cầu, các yêu cầu về phát triển bền vững không còn dừng lại ở những cam kết mang tính tự nguyện. Ngày càng nhiều nhà đầu tư, tổ chức tài chính và chuỗi cung ứng quốc tế đưa các tiêu chí ESG vào quy trình đánh giá doanh nghiệp, từ khả năng tiếp cận nguồn vốn, mở rộng thị trường đến lựa chọn đối tác hợp tác lâu dài.

Điều đó đồng nghĩa với việc ESG không còn là một "lợi thế cộng thêm", mà đang dần trở thành nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với những thay đổi của thị trường.

Tuy nhiên, đối với nhiều doanh nghiệp, ESG vẫn thường được nhìn nhận như một bộ tiêu chuẩn phức tạp hoặc một báo cáo cần hoàn thành theo yêu cầu của khách hàng và đối tác. Trên thực tế, ESG không bắt đầu từ báo cáo mà bắt đầu từ chính cách doanh nghiệp vận hành mỗi ngày. Việc đo lường dữ liệu, tối ưu nguồn lực, giảm phát thải và xây dựng hệ thống quản trị minh bạch mới là nền tảng để triển khai ESG một cách hiệu quả và bền vững.

Một chiến lược ESG chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được lồng ghép vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản trị, thay vì triển khai như một dự án độc lập. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển từ tư duy "đáp ứng ESG" sang "quản trị doanh nghiệp theo ESG".

Thay vì đặt câu hỏi: "Làm thế nào để có báo cáo ESG?", doanh nghiệp nên bắt đầu với câu hỏi: "Cần thay đổi điều gì trong hoạt động vận hành hôm nay để tạo ra giá trị bền vững cho ngày mai?"

Vậy doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu để xây dựng một chiến lược ESG phù hợp với nguồn lực hiện có và tạo ra giá trị lâu dài? Dưới đây là những bước nền tảng mà doanh nghiệp có thể tham khảo.

Bước 1: Hiểu rõ hiện trạng và kiểm kê khí nhà kính 

Mọi chiến lược ESG đều cần bắt đầu từ dữ liệu. Trước khi xây dựng mục tiêu hay triển khai các giải pháp giảm phát thải, doanh nghiệp cần hiểu rõ hiện trạng vận hành và tác động môi trường của mình.

Một trong những bước quan trọng đầu tiên là kiểm kê khí nhà kính (GHG Inventory)– quá trình đo lường và định lượng lượng phát thải phát sinh từ các hoạt động của doanh nghiệp. Theo GHG Protocol, phát thải được phân thành ba phạm vi chính:

• Scope 1: Phát thải trực tiếp từ các nguồn do doanh nghiệp sở hữu hoặc kiểm soát, như nhiên liệu sử dụng cho lò hơi, máy phát điện hoặc phương tiện vận chuyển.
• Scope 2: Phát thải gián tiếp từ lượng điện, hơi nước hoặc năng lượng doanh nghiệp mua và sử dụng.
• Scope 3: Các phát thải khác trong toàn bộ chuỗi giá trị, như vận chuyển, nguyên vật liệu, hoạt động của nhà cung cấp hoặc xử lý sản phẩm sau sử dụng.

Việc kiểm kê không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về báo cáo ESG mà còn là nền tảng để xây dựng lộ trình giảm phát thải và hướng tới mục tiêu Net Zero.

Chẳng hạn, khi một nhà máy xác định được lượng điện tiêu thụ và phát thải thuộc Scope 2, doanh nghiệp có thể đánh giá ngay tiềm năng giảm phát thải thông qua việc đầu tư hệ thống điện mặt trời (Solar PV), kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) và nền tảng quản lý năng lượng thông minh (EMS). Những dữ liệu này giúp doanh nghiệp không chỉ nhìn thấy cơ hội tiết kiệm chi phí điện mà còn lượng hóa được hiệu quả giảm phát thải CO₂ để phục vụ báo cáo ESG và các mục tiêu phát triển bền vững.

Việc xây dựng "đường cơ sở" (baseline) từ dữ liệu phát thải và tiêu thụ năng lượng sẽ là nền tảng để doanh nghiệp theo dõi tiến độ, đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã triển khai và từng bước cải tiến trong suốt hành trình ESG.

Bước 2: Xây dựng mục tiêu ESG và lộ trình Net Zero phù hợp

Sau khi đã có dữ liệu nền về tiêu thụ năng lượng và phát thải khí nhà kính, doanh nghiệp cần xác định mục tiêu ESG phù hợp với quy mô, lĩnh vực hoạt động và định hướng phát triển trong dài hạn.

Thay vì đặt ra những mục tiêu quá lớn ngay từ đầu, doanh nghiệp nên xây dựng lộ trình theo từng giai đoạn với các chỉ số có thể đo lường và theo dõi. Điều này giúp quá trình triển khai ESG trở nên khả thi hơn, đồng thời tạo nền tảng để cải tiến liên tục.

Trong thực tế, doanh nghiệp nên kết hợp hai nhóm mục tiêu song song:

• Mục tiêu ngắn hạn: Tập trung vào những kết quả có thể đạt được trong từng năm hoặc từng giai đoạn, như giảm mức tiêu thụ điện, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo hoặc giảm lượng phát thải CO₂ từ hoạt động sản xuất.
• Mục tiêu dài hạn: Xây dựng lộ trình Net Zero phù hợp với định hướng phát triển của doanh nghiệp và xu thế chuyển đổi xanh toàn cầu. Đây là quá trình từng bước cắt giảm phát thải khí nhà kính thông qua tối ưu vận hành, chuyển đổi năng lượng và ứng dụng các giải pháp công nghệ, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" theo các cam kết quốc gia và quốc tế.

Có thể hiểu một cách đơn giản, ESG là chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp, còn Net Zero là một trong những mục tiêu quan trọng của trụ cột Môi trường (Environmental). Hai yếu tố này bổ trợ lẫn nhau và cần được xây dựng trên cùng một lộ trình, thay vì triển khai riêng biệt.

Khi mục tiêu được xác định rõ ràng và gắn với các chỉ số cụ thể, doanh nghiệp sẽ dễ dàng đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã triển khai, đồng thời chứng minh những cải thiện thực tế với khách hàng, đối tác, nhà đầu tư và các tổ chức tài chính.

Bước 3: Tích hợp ESG vào hoạt động vận hành

Sau khi đã xác định được hiện trạng phát thải và xây dựng mục tiêu ESG, bước tiếp theo là đưa các mục tiêu đó vào hoạt động vận hành hằng ngày. Đây cũng là giai đoạn doanh nghiệp từng bước hiện thực hóa lộ trình Net Zero thông qua những giải pháp có thể đo lường và tạo ra giá trị thực.

Đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, đầu tư vào năng lượng xanh đang trở thành một trong những giải pháp hiệu quả để vừa tối ưu chi phí vận hành, vừa giảm phát thải khí nhà kính. Trong đó, hệ thống điện mặt trời (Solar PV) giúp tạo ra nguồn điện sạch từ năng lượng mặt trời; hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (Battery Energy Storage System – BESS) cho phép lưu trữ lượng điện dư để sử dụng vào những thời điểm cần thiết; còn hệ thống quản lý năng lượng thông minh (Energy Management System – EMS) giúp theo dõi, phân tích và tối ưu việc sử dụng điện theo thời gian thực.

Khi được tích hợp đồng bộ, các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào điện lưới mà còn nâng cao tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo và tối ưu hiệu quả vận hành. Đối với nhiều nhà máy có mức tiêu thụ điện lớn, việc triển khai hệ thống điện mặt trời phù hợp có thể giúp giảm đáng kể lượng phát thải thuộc Scope 2 thông qua việc giảm điện năng mua từ lưới. Đây cũng là một trong những giải pháp được nhiều doanh nghiệp lựa chọn để từng bước thực hiện các mục tiêu giảm phát thải trong lộ trình Net Zero.

Quan trọng hơn, mỗi kWh điện mặt trời được tạo ra, mỗi kWh điện được lưu trữ và sử dụng hiệu quả đều có thể chuyển hóa thành những dữ liệu cụ thể về điện năng tiết kiệm và lượng CO₂ giảm phát thải. Đây chính là cơ sở để doanh nghiệp theo dõi tiến độ thực hiện ESG, xây dựng báo cáo phát triển bền vững và chứng minh những kết quả đạt được bằng các dữ liệu minh bạch, có thể kiểm chứng.

Nói cách khác, đầu tư vào năng lượng xanh không chỉ là quyết định về mặt kỹ thuật hay tài chính, mà còn là cách doanh nghiệp biến các cam kết ESG và Net Zero thành những hành động cụ thể trong hoạt động sản xuất, kinh doanh hằng ngày.

Ví dụ: Một doanh nghiệp sản xuất có mức tiêu thụ điện lớn vào ban ngày sau khi lắp đặt hệ thống Solar PV kết hợp BESS và EMS có thể giảm đáng kể lượng điện mua từ lưới, từ đó giảm phát thải Scope 2, đồng thời tạo ra dữ liệu tiêu thụ và phát thải phục vụ báo cáo ESG cũng như theo dõi tiến độ thực hiện mục tiêu Net Zero.

Bước 4: Xây dựng hệ thống dữ liệu và đo lường liên tục

Một trong những yếu tố cốt lõi của ESG là khả năng chứng minh kết quả bằng dữ liệu. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình thu thập, quản lý và cập nhật thường xuyên các chỉ số liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị để đảm bảo mọi mục tiêu và kết quả đều có thể theo dõi, đo lường và kiểm chứng.

Những dữ liệu này không chỉ phục vụ việc xây dựng báo cáo ESG hay báo cáo phát triển bền vững, mà còn giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã triển khai, xác định cơ hội tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và minh bạch, doanh nghiệp cũng sẽ dễ dàng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng, nhà đầu tư, tổ chức tài chính và các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Quan trọng hơn, dữ liệu ESG chính xác đang trở thành nền tảng để doanh nghiệp tiếp cận các cơ hội phát triển mới. Đây là cơ sở để tham gia các chương trình tài chính xanh (Green Finance), đáp ứng yêu cầu của nhiều chứng nhận và tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời chuẩn bị cho việc tham gia thị trường carbon khi cơ chế giao dịch tín chỉ carbon ngày càng được hoàn thiện.

Đặc biệt, việc kiểm kê khí nhà kính và theo dõi lượng phát thải được cắt giảm thông qua các giải pháp như Solar PV, BESS và EMS sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng dữ liệu minh bạch về phát thải. Đây là tiền đề quan trọng để đánh giá tiềm năng hình thành tín chỉ carbon trong tương lai, đồng thời gia tăng lợi thế khi tham gia các cơ chế giảm phát thải và các chương trình khuyến khích chuyển đổi xanh.

Nói cách khác, dữ liệu ESG không chỉ phục vụ mục tiêu tuân thủ hay báo cáo, mà còn là một tài sản chiến lược giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh và tạo ra giá trị kinh tế bền vững trong dài hạn.

Bước 5: Cải tiến theo chu trình liên tục

ESG không phải là mục tiêu có thể hoàn thành sau một dự án hay một năm triển khai. Đây là một quá trình cải tiến liên tục, trong đó doanh nghiệp cần thường xuyên đánh giá kết quả, rà soát những nội dung chưa phù hợp và điều chỉnh chiến lược để đáp ứng các mục tiêu phát triển bền vững trong từng giai đoạn.

Đây cũng là cách tiếp cận được nhiều tổ chức quốc tế áp dụng thông qua chu trình Lập kế hoạch (Plan) – Thực hiện (Do) – Kiểm tra (Check) – Cải tiến (Act), giúp ESG trở thành một phần trong hoạt động quản trị doanh nghiệp thay vì chỉ là một báo cáo được thực hiện theo định kỳ.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về ESG, báo cáo phát triển bền vững và các yêu cầu liên quan đến mục tiêu Net Zero liên tục được cập nhật trên phạm vi toàn cầu, doanh nghiệp cũng cần chủ động thích ứng và cải tiến để duy trì khả năng tuân thủ cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh. Các quy định mới như Chỉ thị Báo cáo Phát triển Bền vững của Liên minh châu Âu (CSRD), Chuẩn công bố bền vững của Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB) hay lộ trình thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết (NDC) của Việt Nam đều cho thấy xu hướng quản trị bền vững đang ngày càng được chuẩn hóa và minh bạch hơn.

Vì vậy, thay vì xem ESG là một nhiệm vụ cần hoàn thành, doanh nghiệp nên coi đây là một quá trình cải tiến lâu dài. Việc liên tục cập nhật dữ liệu, tối ưu hoạt động và nâng cao hiệu quả quản trị sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ đáp ứng các yêu cầu của thị trường mà còn tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero và phát triển bền vững trong tương lai.

-----------------------------------------------------------------------------------

Bắt đầu hành trình ESG cùng Palma

Mỗi doanh nghiệp sẽ có một lộ trình ESG khác nhau, tùy thuộc vào ngành nghề, quy mô và mục tiêu phát triển. Điều quan trọng không phải là triển khai tất cả cùng một lúc, mà là bắt đầu từ những giải pháp phù hợp và có thể đo lường hiệu quả.

Palma đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng và hiện thực hóa chiến lược ESG thông qua các giải pháp toàn diện như:

• Tư vấn chiến lược ESG và xây dựng lộ trình phát triển bền vững.
• Kiểm toán năng lượng và kiểm kê khí nhà kính (GHG Inventory).
• Triển khai các giải pháp chuyển đổi năng lượng gồm Solar PV, BESS và EMS nhằm tối ưu vận hành và giảm phát thải CO₂.
• Tư vấn giải pháp tín chỉ carbon và các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp hướng tới mục tiêu Net Zero.